Ingezonden: ontwikkelingen inzake Afrika Museum

De Congregatie van de Heilige Geest (CHG) heeft in september 2020, tijdens een gezamenlijke vergadering met het Nationaal Museum voor Wereldculturen (NMvW),  te kennen gegeven aan het NMvW de overeenkomsten tussen partijen (inzake Afrika Museum in Berg en Dal), die zijn aangegaan tot en met 31 december 2024, niet te zullen verlengen. Dit besluit is genomen op basis van de volgende gronden:

De samenwerking met het NMvW was aangegaan onder de voorwaarde dat het Afrika Museum een zelfstandige status, met een eigen profiel en een eigen programma gebaseerd op de AM collectie, zou behouden. In de praktijk is van die zelfstandige status en onderscheidende profilering geen sprake meer, worden er geen specifieke tentoonstellingen en programma’s ontwikkeld gebaseerd op de AM collectie en is het museum verworden tot een tentoonstellingsruimte voor gerecirculeerde tentoonstellingen. 

Na een aantal incidenten is gebleken, dat de zorgplicht die het NMvW op zich had genomen voor de collectie niet nagekomen werd. 

Tevens heeft het NMvW aanpassingen gedaan in het gehuurde, zonder daar de verhuurder correct en volgens afspraak vooraf over te informeren. 

Met nadruk ontkent de CHG dat er een conflict zou zijn over een wel of niet vernieuwende koers van het museum, het conflict spitst zich toe op een gebrekkige zorg voor locatie en collectie en een discussie over de eigendom van de AM-collectie. De CHG was altijd en is nog steeds is voorstander van het binnenbrengen van de hedendaagse context - het AM was daar overigens al decennia lang voor de samenwerking mee bezig - maar wel met de AM-collectie als startpunt, deze zou niet genegeerd en verwaarloosd moeten worden.

Het NMvW heeft ondertussen te kennen gegeven de locatie op 27 november 2023 te sluiten. Dit is in strijd met de afspraken tussen partijen, er is afgesproken dat op het NMvW de verplichting rust om het Afrika Museum tot het einde van de overeenkomsten te exploiteren. 

Bovendien is er een conflict ontstaan over de eigendom van de AM-collectie, die ten behoeve van de samenwerking in bruikleen is gegeven aan het NMvW. NMvW stelt zich ten onrechte op het standpunt dat zij de eigenaar zou zijn geworden van de AM collectie, zonder daar een deugdelijke onderbouwing voor te geven.

Nu het niet gelukt is om met het NMvW op constructieve basis in overleg te treden heeft de CHG besloten een juridische procedure in gang te zetten om tot een rechtvaardige ontvlechting te komen om haar rechten en eigendommen veilig te stellen. Een stap die de CHG graag had willen voorkomen. 

De CHG ziet voor het Afrika Museum een toekomst, waarbij zonder het verleden van het museum te verloochenen, ruimte is voor de hedendaagse context, zowel op het Afrikaanse continent als in de diaspora. 

Carel Verdonschot, Congregatie van de Heilige Geest