Lezing over barnsteen

NIJMEGEN - In het Parochiehuis van de Antonius van Paduakerk heeft dinsdagavond 13 februari de eerste LVGA(geologie)-lezing van de afdeling Arnhem-Nijmegen (voorheen GEA-kring) van dit seizoen plaats. Spreker is Sjoerd Wendelaar, em. prof. ecofysiologie.

In de lezing komen de vele facetten van barnsteen langs, zoals ontstaansgeschiedenis, vindplaatsen, eeuwenoude barnsteenhandelsroutes en de fossielen van planten en dieren ingesloten in barnsteen. De laatste jaren worden er zeer opmerkelijke vondsten gedaan in het 99 miljoen jaar oude barnsteen van Myanmar die een bijzondere inkijk bieden in het planten- en dierenleven uit de tijd van de dinosauriërs. 

Het Parochiehuis is gevestigd aan de Van Slichtenhorststraat 81 in Nijmegen en de lezing begint om 20.00 uur. Entree 7,50 euro (geen pin - incl. consumptie). Gratis parkeren voor de deur. Meer informatie: geakringan@gmail.com of tel. 024-3228073

Barnsteen, de gefossiliseerde hars van diverse boomsoorten zoals dennen of araucaria’s, trok al in de steentijd de aandacht van Neanderthalers en de moderne mens. Het komt wereldwijd voor, heeft vaak een mooie glans en is goed te bewerken tot sieraad. Ook worden er reeds eeuwenlang geneeskrachtige effecten aan toebedeeld. De rijke voorraden in het Baltische gebied worden meer dan vierduizend jaar lang geëxploiteerd en verhandeld via barnsteenroutes door heel Europa en het Midden-Oosten. Dat was (en is) erg winstgevend: keizer Nero schijnt te hebben geklaagd dat een mooi stuk barnsteen duurder was dan een gezonde slaaf. 

Het was in de oudheid al opgevallen dat barnsteen soms ook uitstekend bewaarde plantendelen en kleine diertjes bevatte. Maar de studie hiervan begon pas aan het eind van de 19e eeuw toen men zich realiseerde dat het hier fossielen betrof die inzicht geven in de biodiversiteit en het milieu van vele miljoenen jaren geleden. 

Het Baltische barnsteen is ongeveer 45 miljoen jaar oud (Eoceen) en is gevormd in de enorme bossen die Midden-Europa en Scandinavië bedekten. Door rivieren en vooral het landijs is het als zwerfsteen verspreid geraakt tot in Nederland en Engeland.  

Sinds kort weten we dat het barnsteen van de beroemde mijnen van Myanmar uit het Krijt stamt en bijna 100 miljoen jaar oud is. Deze vindplaats heeft meer dan duizend nieuwe soorten organismen opgeleverd waaronder eencelligen, de oudst bekende en fantastisch bewaard gebleven bloemen, en vele insecten en andere dieren uit de tijd van de dinosauriërs. Zo weten we dat deze dieren ook last hadden van teken en luizen!