150 jaar brandweer

Dit jaar bestaat de brandweer in Nijmegen 150 jaar. Brandweer Gelderland-Zuid, waar Nijmegen onder valt, werkt vandaag de dag in de hele regio met ruim 200 beroepskrachten vanuit 36 brandweerposten. Daarnaast zijn er 800 onmisbare vrijwillige brandweerlieden. Mensen die daarnaast vaak nog een andere baan hebben. 

Nijmegen telt 2 beroepsbrandweerposten, West en Centrum, en de vrijwillige brandweerpost in Lent. Samen hebben deze posten 3 ‘tankautospuiten’, een blusboot, 2 hoogwerkers, een onderwaterdrone en 2 oppervlaktewaterreddingsteams. Een grote, professioneel uitgeruste organisatie dus.

Dat was vroeger wel anders. Voor 1875 bestond er geen georganiseerde brandweer, maar trad bij brand een draaiboek in werking waarbij aangewezen burgers de brand bestreden, onder bevel van stadsbestuurders. Torenwachters stonden op de uitkijk en sloegen alarm. Leuk weetje: de ambtsketen die burgemeesters nu dragen, was destijds bedoeld om bij zo’n brand herkenbaar te zijn als bevelhebber. 

Vanaf 1875 kwam er pas een echte brandweerorganisatie. Een paar jaar later werden bij de aanleg van het gemeentelijke waterleidingnet brandkranen geplaatst. Dat maakte het blussen een stuk makkelijker; eerder was men aangewezen op pomp- en schepwater. Door de toename van industrialisatie, meer verkeer en gebruik van gevaarlijke stoffen werd samenwerking tussen brandweerkorpsen nodig. Van een gemeentebrandweer werd het een regionale brandweerorganisatie.

Tot zover de geschiedenisles, want de brandweer is in 2025 nog altijd belangrijk en nodig. Voorkomen is beter dan blussen, dus adviseert de brandweer ook over de brandveiligheid van gebouwen, bedrijven en evenementen. Zij geven voorlichting over brandveiligheid aan studenten. De brandweer blust branden, maar helpt ook bij incidenten met gevaarlijke stoffen, verwarde mensen die dreigen van een gebouw of brug te springen, en redt drenkelingen in de Waal met de brandweerboot. Het klinkt nog altijd als een magisch beroep waar kinderen van dromen, maar als brandweerman of -vrouw kom je ook in gevaarlijke situaties terecht, die indruk kunnen maken.

Elke maandagochtend spreek ik de brandweerleiding over de inzetten die week. Een paar keer per maand gaat het toch wel om behoorlijke branden of incidenten. Ook blijkt vaak dat wij samen verantwoordelijkheid dragen voor een brandveilige stad. Want gevaarlijke situaties komen regelmatig door onnadenkend gedrag, en sommige door bewust gedrag. Soms kruipen we met zijn allen door het oog van de naald, als gevaarlijk vuurwerk of grote hoeveelheden accu’s bij iemand thuis aangetroffen worden. Vaker komen (al dan niet aangestoken) autobranden voor, of huis-, tuin- en keukenbrandjes door onvoorzichtigheid, zoals frituurpannen en wasdrogers die vlam vatten. Houd verder een oogje in het zeil als uw auto of elektrische fiets thuis aan de lader staat, want accubranden kunnen moeilijk geblust worden, zo heb ik vernomen. En heeft u al rook- en koolmonoxidemelders in uw huis hangen? Kortom, wij hebben zelf ook iets te doen. En zij verdienen niets meer dan ons respect, de brandweermensen die al 150 jaar levens redden!