Ter herinnering

Dit weekend staat voor veel Nijmegenaren in het teken van de bekerfinale. N.E.C. speelt zondag in de Kuip tegen AZ. Hierover schreef ik vorige week al uitgebreid. Het is enorm spannend, de beker binnen handbereik! Ik wens alle spelers en staf heel veel succes. En alle supporters veel plezier. Ik kijk zelf ook uit naar de wedstrijd.

Maar er gebeuren meer belangrijke zaken in onze stad. Voordat ik zondag naar de Kuip afreis, ben ik als burgemeester eerst nog bij een bijeenkomst van een totaal andere aard. De legging van nieuwe Stolpersteine, dit keer in de wijk Altrade. Voor degenen die niet bekend zijn met dit fenomeen, leg ik het graag kort uit. Letterlijk betekent het ‘struikelstenen’. Ze liggen op meerdere plekken in verschillende Europese landen, ter herinnering aan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.

Het gaat om kleine klinkers met daarop een messing plaatje. Ze worden in de stoep gelegd bij het laatste vrijwillig gekozen woon- of werkadres van (met name) Joodse, maar ook andere slachtoffers van het Nazi-regime.

Niet bedoeld om mensen er letterlijk over te laten struikelen natuurlijk. Wel om mensen te confronteren met, of beter gezegd: te herinneren aan deze stadgenoten uit vroeger tijden. Het idee is bedacht door een Duitse kunstenaar. Op de plaatjes staat wie er woonden, hun geboortejaar en het jaar en de plek waar zij overleden.

Zo’n 2200 Nijmegenaren overleefden de oorlog niet. Voor de oorlog telde de Joodse gemeenschap in onze stad ongeveer 500 mensen. Onder meer bij een grote razzia in 1942 werden Joodse inwoners uit hun huizen gehaald en gedeporteerd naar concentratiekampen. In totaal zijn er meer dan 450 Nijmeegse Joden vermoord.

De eerste Stolpersteine werden in onze binnenstad gelegd in 2022 en inmiddels liggen er al vele tientallen, verspreid over verschillende wijken. Ik vind het belangrijk om daar als burgemeester bij te zijn. Zo kunnen wij deze oud-Nijmegenaren de eer bewijzen die zij verdienden. Ik vind het mooi bedacht dat de plaatjes op de grond liggen. Wie er langs loopt en ze wil lezen, moet daarvoor even buigen. Een spontaan en daarom prachtig eerbetoon.

Deze stenen houden de herinnering aan de slachtoffers levend. Dat wordt steeds belangrijker, omdat er steeds minder mensen in leven zijn, die de verhalen uit eerste hand kunnen vertellen. Om de geschiedenis te kunnen begrijpen, moeten we beseffen wat er achter kille oorlogsfeiten en – cijfers schuilt. Het zijn de persoonlijke verhalen en het menselijk leed, die de geschiedenis invoelbaar maken.

Als we voelen wat oorlog betekent, zullen we meer bereid zijn om ons zelf voor vrede, vrijheid en gelijkheid in te zetten. Ik ben de stichting Stolpersteine Nijmegen en hun donateurs daarom dankbaar dat zij de Nijmeegse slachtoffers een verhaal en een gezicht geven, zodat zij in onze herinnering blijven.