Elk jaar worden er weer heel wat Vierdaagsekruisjes opgespeld. (Foto: Maaike van Helmond)
Elk jaar worden er weer heel wat Vierdaagsekruisjes opgespeld. (Foto: Maaike van Helmond) (Foto: MaaiMedia)

Vierdaagsekruisje 'voor betoonde marsvaardigheid'

Nijmegen - Meedoen is belangrijker dan winnen, of in dit geval een onderscheiding in ontvangst nemen, maar toch... Als je dan al die kilometers hebt afgelegd en eindelijk na vier dagen over de finish bent, dan is het Vierdaagsekruisje voor velen toch een felbegeerde beloning. Maar hoe zit het nou precies met dat kruisje? We zochten het voor je uit.

Al vanaf de eerste editie van de Vierdaagse, in 1909, krijgen diegenen die de Vierdaagse succesvol doorstaan het Vierdaagsekruis uitgereikt. Oftewel, 'het kruis voor betoonde marsvaardigheid', zoals in het Koninklijk Besluit van 6 oktober 1909 is geformuleerd. Het wordt niet alleen uitgereikt, Nederlandse militairen mogen het zelfs als officiële Nederlandse onderscheiding op hun uniform dragen, met de goedkeuring van koningin Wilhelmina. Nog steeds is het een officiële onderscheiding, hoewel de meeste deelnemers daar tegenwoordig wat minder waarde aan zullen hechten dan vroeger.

Elke keer een andere

Degenen die nu denken 'ik loop één keertje mee, dan krijg ik hetzelfde kruisje als al die andere wandelaars', die moeten we helaas teleurstellen. Inderdaad, na je eerste succesvolle deelname krijg je zeker dat kruisje, maar elke keer dat je meeloopt, krijg je een andere onderscheiding. Bij de eerste deelname ontvang je het kruis in verguld brons, bij een tweede deelname komt er een kroon boven het kruis en bij de derde en vierde deelname ontvang je een groen schildje met een bronskleurig cijfer. De beloning voor een vijfde succesvolle deelname is dan weer een zilver kruis met blauw geëmailleerde armen en zo is geen enkele onderscheiding hetzelfde als de voorgaande.

Dit jaar is er zelfs al een speciaal 72e Vierdaagsekruisje gemaakt, mocht Bert van der Lans er weer in slagen na vier dagen de finish te bereiken en zo zijn record te prolongeren.

Je snapt dat het heel wat werk is om elk jaar weer al die kruisjes te laten maken. Iets wat oorspronkelijk gebeurde bij Koninklijke Begeer in Voorschoten, maar tegenwoordig worden de kruisjes gemaakt door de firma Van Veluw in Zeist. Vierdaagsekruisjes waarvan de organisatie grote aantallen nodig heeft, worden hier geproduceerd met een automaatstempel die alle handelingen uitvoert, maar de wat 'zeldzamere' kruisjes (zoals die 72e) worden nog steeds gewoon 'ouderwets' met de hand geproduceerd.

Draagcode

Officieel speld je het Vierdaagsekruis niet zomaar op. Er geldt namelijk een 'code' voor het dragen van deze onderscheiding: aan de linkerkant op de borst, ongeveer een handbreedte onder de schouder. Bovendien mag er slechts één Vierdaagsekruis tegelijk worden gedragen.

Prins Claus

In de loop der jaren zijn er ook al heel wat beroemdheden aan de start van de Nijmeegse Vierdaagse verschenen, waaronder zelfs leden van het koninklijk huis. Een van hen was prins Claus. Samen met drie vrienden liep hij in 1967 de vijftig kilometer. En met succes, want na afloop kreeg hij zijn Vierdaagsekruisje onder toeziend oog van vele toeschouwers opgespeld door een zeer trotse Beatrix.
Dat het behalen van het Vierdaagsekruis heel wat betekende voor prins Claus, bleek wel na zijn overlijden in 2002. Als officiële koninklijke onderscheiding lag het kruisje op zijn kist. Tijdens de honderdste editie van de Nijmeegse Vierdaagse was ditzelfde kruisje trouwens te bewonderen bij de jubileumtentoonstelling '100ste Vierdaagse - Wandel door de tijd' in Museum Het Valkhof.
Claus is niet de enige die veel waarde hechtte aan deze onderscheiding. Regelmatig zie je militairen tijdens officiële aangelegenheden met het Vierdaagsekruis (of een miniatuur hiervan) opgespeld. Aan dit kruisje kun je trouwens zien of het voor of na 1958 is behaald. Op de armen van de kruisjes stond namelijk tot en met 1958 de afkorting NBVLO. In 1958 kreeg de bond echter het predicaat koninklijk en veranderde de afkorting in KNBLO.

(Tekst: Maaike van Helmond)

Meer berichten