Carnaval 19 februari 1944.
Carnaval 19 februari 1944. Foto: Nationaal Carnavalsmuseum en Erfgoed 's-Hertogenbosch)

Carnaval vieren in oorlogstijd, crisis en vrijheid

Algemeen

GROESBEEK - ‘De geest van de zotheid waait ook onder de moeilijkste omstandigheden waar hij wil.’ Zo was te lezen in de Limburgse krant De Nieuwe Koerier in februari 1944. In de jaren 30 en 40 van de 20ste eeuw stond de Vastelaovend onder zware druk. Maar het feest der feesten ging door en vond in donkere tijden zelfs een nieuwe impuls. Beleef het in de tentoonstelling ‘Alaaf! & Heil Hitler! Carnaval in crisis, oorlog en vrijheid’ in het Vrijheidsmuseum in Groesbeek. Nog te zien t/m 11 augustus.

De expositie brengt de geschiedenis van carnaval voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog in rood-geel-groene kleuren in beeld. In Duitsland trachtten de nationaalsocialisten het volksfeest te gebruiken als propaganda, in Nederland wilde de geestelijkheid het carnaval uitbannen en in andere landen werd carnaval aangegrepen om de nazi’s belachelijk te maken. 

Tijdens de bezetting mocht er nauwelijks openbaar gevierd worden en het verhaal gaat dat er helemaal geen carnaval zou zijn geweest tijdens de oorlogsjaren. Niets is minder waar, tonen de talloze foto’s en verhalen. Het feest ging door, achter gesloten deuren en soms zelfs op straat. 

Na de oorlog leefde het carnaval op als nooit tevoren, én veranderde er veel aan het oeroude feest. En het waren na de oorlog de Nederlandse carnavalsverenigingen die als eerste de hand der vriendschap reikten naar hun Duitse buren.

Bijzonder zijn niet alleen de verhalen, maar ook de unieke beelden, video’s en historische objecten die in de tentoonstelling te zien zijn. Musea en verenigingen stellen pareltjes uit hun collectie ter beschikking aan het Vrijheidsmuseum. Centraal in de zaal staat een enorme replica van de lantaarn die in 1933 in Basel werd gebouwd om Hitler te bespotten.

www.vrijheidsmuseum.nl

Kleurenreconstructie van poster uit 1933 waarop Hitler belachelijk wordt gemaakt door carnavalsvereniging Alti Stainlemer Basel 1933.