Herdenken
AlgemeenAls u deze Brug ontvangt, vieren wij Carnaval. Maar na alle vrolijkheid en feestelijkheden volgt een ander, jaarlijks voor de stad belangrijk moment dat ons plechtiger stemt. Want tijdens carnaval op 22 februari 1944 veranderde Nijmegen voor altijd.
Op die zonnige dinsdagmiddag in de Tweede Wereldoorlog, om een paar minuten voor 13.30 uur, werden de Nijmegenaren compleet overvallen door een Amerikaans bombardement. Onze stad herdenkt dit tragische bombardement met een Brandgrenswandeling op zaterdagavond 21 februari, en op zondagmiddag 22 februari een dienst in de Molenstraatkerk en herdenkingsplechtigheid bij het monument De Schommel. U bent van harte welkom.
Die middag in 1944 waren Amerikaanse bommenwerpers op missie naar een Duits doel, maar zij moesten door slecht weer omkeren en een gelegenheidsdoelwit zoeken. De vliegtuigen konden namelijk niet met de bommen aan boord landen. Het Nijmeegse spoorwegemplacement was in Duitse handen en de bommen zouden zo oorlogstransporten verhinderen. Maar helaas troffen die vrijwel heel het stadscentrum, van het Valkhofpark tot het station.
Een paar verwoestende minuten sloegen een krater in het hart van Nijmegen en de harten van de overlevenden en nabestaanden. Op het station overleefde slechts één jongen de inslagen.
Die middag kwamen totaal 800 onschuldige Nijmegenaren en bezoekers om het leven. Wat overbleef waren brandende puinhopen, een mist van stof en rook, ontheemden en rouwenden, panden én mensenlevens die vanaf de grond opnieuw moesten worden opgebouwd. Als ik de beelden uit die tijd zie, slaat de kou mij iedere keer weer om het hart. Veel Nederlanders kennen dit tragische oorlogsverhaal niet, of in ieder geval minder dan het bombardement op Rotterdam. Waarschijnlijk omdat dit geen vijandelijke bommen waren. Wat velen ook niet weten, is dat het leed voor de Nijmegenaren nog niet voorbij was daarna.
Na de bevrijding in september 1944 lag onze stad maandenlang onder vuur als frontstad. Zo herdenkt Nijmegen-Oost in november het overlijden van het meisje Truus Mast, als symbool voor de bommen en granaten die in die periode nog vielen.
‘Samen herdenken
verbindt ons ook als de Nijmegenaren van nu, en leert ons de waarde van vrede en vrijheid’
Ook inwoners van het Waterkwartier kregen op 18 februari 1945 opnieuw leed te verwerken, toen in de vroege ochtend een zware V1-bom insloeg op de hoek van de Biezenstraat en Waterstraat. Dat wordt komende woensdag door buurtbewoners op die plek herdacht.
Het leed was vlak na de oorlog nog te vers om met elkaar te delen. De chaos in de levens van Nijmegenaren te groot om hun verhalen aan anderen te vertellen. Gelukkig kwam die behoefte er mettertijd wel en zijn alsnog vele verhalen opgetekend, ingesproken en verfilmd. Hun getuigenissen helpen ons elk jaar weer om het leed te herdenken dat onze stad getekend en gevormd heeft.
Samen herdenken verbindt ons ook als de Nijmegenaren van nu, en leert ons de waarde van vrede en vrijheid.
Ik hoop u dan ook te ontmoeten bij de herdenkingsactiviteiten.