Evenredigheid

Burgemeesters dragen eraan bij dat criminelen niet zomaar hun gang kunnen gaan in de stad. We zijn geen sheriffs die boeven vangen, maar hebben wel instrumenten om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. We treden op om het goede te beschermen en het slechte aan te pakken. 

Zo moeten bijvoorbeeld horeca, seksbedrijven en coffeeshops een vergunning aanvragen en wordt gecontroleerd of ze voldoen aan beleidsregels en wetten. Zo niet, dan kunnen wij een vergunningaanvraag weigeren. Ook kan de burgemeester woningen of bedrijfsgebouwen sluiten als er sprake is van drugshandel. Dat heb ik helaas al flink wat keren moeten doen.

Uiteraard staat het mensen vrij om naar de rechter te stappen als zij het er niet mee eens zijn. Tot voor kort kregen burgemeesters vrij veel ruimte van rechters en de Raad van State om handhavend op te treden. Maar de laatste tijd wordt die ruimte beperkter: we worden vaker teruggefloten op handhavingsbesluiten. Zeker sinds de toeslagenaffaire. Handhavingsbeleid moet inzichtelijker zijn voor burgers. Er wordt strenger getoetst: was dit noodzakelijk of was er ook een andere oplossing? En rechters kijken naar evenredigheid: heeft de burgemeester alle belangen gewogen, staat zijn maatregel in verhouding tot het doel?

Als een café-uitbater twee keer werd gepakt met alcohol achter het stuur, hoefde ik bijvoorbeeld niet te motiveren waarom dat geen passend gedrag is voor een baas van een horecazaak. Dat telde mee bij het weigeren van een horecavergunning. En ging een snackbar failliet doordat de burgemeester de zaak wegens drugshandel sloot, terwijl de eigenaar een ernstig zieke vrouw thuis had: dat deed er niets aan af. Had iemand een illegale wietkwekerij in de kelder, dan mocht de burgemeester de woning tijdelijk sluiten, ook als het hele gezin dan tijdelijk ergens anders moest wonen. De wet was duidelijk, mijn handhavingsruimte ook. Het gaf duidelijkheid naar ons allemaal. Sinds ongeveer een jaar is dat anders. Burgemeesters moeten uitgebreid motiveren waarom bepaald gedrag bepaalde juridische gevolgen heeft. Dat kost veel extra tijd van ambtenaren en juristen, en dus meer gemeenschapsgeld. Begrijp me goed, ik vind dat de overheid een zware verantwoordelijkheid heeft om besluiten goed te motiveren richting burgers en dat inwoners en ondernemers beschermd moeten worden waar nodig. Zeker bij zwaarwegende besluiten, zoals iemand uit de woning zetten. Maar dit beknot mij als burgemeester wel in de strijd tegen echte criminelen. 

Soms zijn er veel signalen, maar is het plaatje niet 100% sluitend te onderbouwen. Dan was die ruimte om op te treden nét wat nodig was om de samenleving te kunnen behoeden voor louche zaken, die vaak overlast en gevaar meebrengen voor omwonenden. Wat is evenredigheid? Ik denk dat degene die op langere termijn baat heeft bij de strengere toetsing, niet de goedwillende burger is. Degenen die nu door de mazen van de wet glippen, zijn de types die ik liever niet in onze stad heb.