‘Rijwielbelasting meest gehate belasting’
AlgemeenNIJMEGEN - Op 1 augustus 2024 was het precies 100 jaar geleden dat de overheid rijwielbelasting voor fietsen invoerde. Ter gelegenheid van deze gebeurtenis toont het Nationaal Fietsmuseum Velorama de thematentoonstelling: ‘Rijwielbelasting, de meest gehate belasting!’ De expositie is te zien tot 1 augustus 2025.
Door de opkomende populariteit van de tweewieler in de jaren 20 van de vorige eeuw, was de overheid genoodzaakt om een netwerk van fietspaden aan te leggen. Om hier voldoende middelen voor te verzamelen, werd op 1 augustus 1924 door Minister van Financiën Colijn de rijwielbelasting ingesteld.
Over iedere fiets in Nederland werd 3 gulden per jaar belast. Op dat moment waren er 1,7 miljoen fietsen waarover belasting verschuldigd was. Ruim meer dan begroot.
Voor de controle op de betaling van de rijwielbelasting werden fietsers verplicht om het rijwielbelastingmerk (in de volksmond beter bekend als het belastingplaatje) op hun fiets te monteren. De belastingplaatjes, die uitsluitend bij postkantoren gekocht konden worden, moesten duidelijk zichtbaar zijn tijdens het berijden van de fiets.
Vaak gestolen
Tot grote ergernis van het publiek werden er vaak belastingplaatjes van de fietsen gestolen. Per ingang van 1 mei 1935 mochten om die reden de belastingplaatjes ook op de bovenkleding gedragen worden, de ‘colijnsorde’ genaamd.
Indertijd werd deze belasting erg gehaat door de bevolking. Voor een gemiddeld inkomen in die tijd was 3 gulden per fiets per jaar een grote uitgave, zeker voor de grote gezinnen met meerdere fietsen.
Daarnaast was er een strenge controle op het bezit van het belastingplaatje en werden de fietsen veelvuldig ingenomen bij het ontbreken ervan. Mensen liepen een groot risico door een vele diefstallen van de belastingplaatjes. Al met al was het dus een erg kostbare belasting.
Zondag niet fietsen
In de crisistijd van de jaren 30 werd het bedrag van 3 gulden verlaagd naar 2,50 gulden. Werkelozen kwamen in aanmerking voor een gratis plaatje waarin duidelijk een rond gat geponst werd. Op zondag mochten zij hier niet mee fietsen.
In de thematentoonstelling ‘Rijwielbelasting, de meest gehate belasting’ is volop aandacht voor alles wat te maken heeft met de Rijwielbelasting. Zo is er ruimte voor een fraaie collectie van belastingplaatsjes die zijn vervaardigd door De Nederlandse Munt, maar is er ook aandacht voor het produceren van het plaatje, de regelgeving en het houden van toezicht.
En wat te denken van diefstal, belastingontduiking en de spot die werd gedreven rondom deze belasting. Het komt allemaal voorbij in deze tentoonstelling waarin ook oude beeld- en geluidsfragmenten worden gepresenteerd. Een aantal voorwerpen is in bruikleen ontvangen van het Belasting & Douane Museum in Rotterdam.
In 1941 maakte de Duitse bezetter van Nederland een einde aan de Rijwielbelasting.
Ontwerp en oplage van de jubileumuitgifte
Ruim 100 jaar geleden werd een heuse ontwerpwedstrijd uitgeschreven om het belastingplaatje vorm te geven. Echter voor de eerste editie van 1924 koos men uiteindelijk om het Franse model te kopiëren.
In het kader van 100 jaar Rijwielbelastingplaatje, heeft De Koninklijke Nederlandse Munt in beperkte oplage een zilveren replica van het allereerste belastingplaatje geproduceerd. Het exclusieve zilveren belastingplaatje met partiële vergulding is vanaf nu in het museum te bewonderen. De replica is ook direct verkrijgbaar op www.knm.nl
Naast deze thematentoonstelling herbergt Fietsmuseum Velorama de meest uitgebreide collectie fietsen en trapvoertuigen in West-Europa. De collectie is vooral gericht op de periode van vóór 1900. Na 1900 worden uitsluitend speciale - en rijwielen van bekende mensen tentoongesteld. Sinds 2020 beheert het Nijmeegse museum ook de complete collectie Rijwielbelastingplaatjes van Cor de Jong, voormalig beheerder van fietsbelasting.nl.
