Tentoonstelling ‘Bittere Oogst’ belicht geschiedenis van slavernij en verzet

NIJMEGEN - Valkhof Museum presenteert nog t/m 31 augustus de tentoonstelling ‘Bittere Oogst. Een Surinaamse Plantage in Nijmegen’. Te zien op de tijdelijke locatie aan Keizer Karelplein 33 in Nijmegen. De expositie toont de verborgen geschiedenis van slavernij en verzet aan de hand van een uniek diorama van een Surinaamse koffieplantage uit 1823 van Gerrit Schouten. 

Wat op het eerste gezicht een ordelijke en welvarende plantage lijkt, verhult een harde realiteit: het leven en de strijd van ruim 140 tot slaaf gemaakte mensen. Met historische documenten, kunstwerken en verhalen van nazaten vertelt ‘Bittere Oogst’ het verhaal van deze geschiedenis en de doorwerking ervan in het heden.

Centraal in de tentoonstelling staat het diorama (een kijkkast) van koffieplantage Kerkshoven, gemaakt door kunstenaar Gerrit Schouten in opdracht van plantage-eigenaar Gerard de Putter. Museum Bakkie in Suriname wees Valkhof Museum in 2017 op de historische betekenis van het diorama. Het kunstwerk schetst een idyllische wereld: groene velden, netjes aangelegen paden, een grote koffieloods, en vooraan een bootje waarin vermoedelijk de directeur trots rechtop zit, strak in pak.

Maar wat schuilgaat achter deze gecreëerde werkelijkheid is het leven, de strijd, het verzet en de veerkracht van tot slaaf gemaakte mensen. Lange werkdagen, dwangarbeid en verzet – in de vorm van sabotage, ontsnappingen en opstanden. ‘Bittere Oogst’ belicht niet alleen de onderdrukking en uitbuiting, maar ook (veer)kracht en manieren waarop tot slaaf gemaakten kracht putten uit elkaar, hun cultuur en gemeenschap.

Met het diorama als rode draad neemt de tentoonstelling je mee in een verhaal dat verder reikt dan op het eerste gezicht zichtbaar is. Historische documenten, zoals kaarten, archiefstukken en oude foto’s onthullen de structuren van uitbuiting en slavernij. Werk van Surinaamse kunstenaars van toen en nu, verhalen van nazaten en objecten van de plantage brengen de verborgen verhalen van kracht, verzet en weerstand tot leven. Nieuw onderzoek naar Nijmegen en het slavernijverleden laat zien hoe ook de stad op bestuurlijk niveau betrokken was bij deze geschiedenis.

Hoe kijk je naar geschiedenis? Wat bepaalt jouw blik op de werkelijkheid? Valkhof Museum introduceert Kunstcafés. Gesprekken, kunst, muziek en spoken word openen nieuwe perspectieven op verleden en heden. Elke maand gaan inspirerende gasten en experts in gesprek over thema’s zoals slavernij, kolonialisme en de doorwerking ervan in onze samenleving. 

Het museum is een van de maaklocaties voor de Gelderse editie van Draden van ons Nederlandse slavernijverleden, een textielkunstwerk ontworpen door Richard Kofi. Dit werk wordt in de maanden rondom de tentoonstelling gezamenlijk gemaakt door vrijwilligers, bezoekers en gemeenschappen. Iedereen is welkom om mee te borduren, breien of haken en zo letterlijk bij te dragen aan het verbeelden van dit gedeelde verleden. 

Voor meer info: valkhofmuseum.nl/bittereoogst.