60 jaar Molukse gemeenschap

Een maand geleden op 5 mei vierden we de bevrijding van Nederland, 80 jaar na de Tweede Wereldoorlog. Wat niet iedereen beseft: 5 mei 1945 was wel het einde van de oorlog in Nederland, maar niet het echte einde van de Tweede Wereldoorlog. Want in het toenmalige Nederlands-Indië ging de strijd tegen Japan, de bondgenoot van Duitsland, nog drie maanden door, totdat Japan zich overgaf op 15 augustus 1945.

Deze korte geschiedenisles leidt mij naar het onderwerp van deze column: de Molukse gemeenschap in Nijmegen. In Nederlands-Indië ontstond na de overgave van Japan namelijk nog een jarenlange, vreselijke strijd om onafhankelijk te worden van de koloniale overheerser Nederland. Molukse militairen die toen aan Nederlandse zijde hebben meegevochten, werden in 1951 met hun families naar Nederland gebracht voor hun veiligheid. 

Met het idee dat het tijdelijk was, werden zij onder meer in kloosters, kazernes, voormalige concentratiekampen en barakkenkampen ondergebracht. Wat een vreselijk kille ontvangst. Maar tijdelijk was hun verblijf niet. Pas jaren later kregen zij eigen woningen. In 1965 kregen de eerste Molukse gezinnen in Nijmegen 42 huizen toegewezen, die zij nu ook al 60 jaar zelf beheren.

Zij waren toen de eerste wijkbewoners van buitenlandse herkomst. Hoewel Nijmegen meer Molukse buurten heeft, is die in Hatert de grootste en oudste. Inmiddels wonen er mensen van allerlei nationaliteiten in Hatert, maar is de Molukse gemeenschap echt een vaste pijler van de wijk. Hoewel hun aankomst in Nederland niet vrijwillig was en gepaard ging met pijn en verdriet door de oorlog en het gemis van hun thuisland en familie, hoop ik dat Nijmegen inmiddels als een nieuw thuis voelt.

Om het jubileum van 60 jaar Molukse bewoners in Hatert te markeren, was ik vorig weekend uitgenodigd voor de tentoonstelling Hubungan (wat verbinding betekent in het Maleis). De kleine, maar goed opgezette tentoonstelling in het wijkcentrum is een initiatief van de Molukse buurtbewoners, waarbij hun geschiedenis centraal staat. De buurt is een plek van herinnering, waar zij de geschiedenis en cultuur van ‘thuis’ vasthouden en overdragen aan kinderen, kleinkinderen, en nu ook aan de rest van Nijmegen. Dat de bewoners dit hier in Nederland samen kunnen delen, maakt de buurt nog steeds een belangrijke ontmoetingsplek, een symbool van saamhorigheid en gemeenschapsgevoel. Dat heeft een sterke emotionele waarde, zo was ook mijn indruk na het bezoek aan de tentoonstelling. 

De Molukse geschiedenis maakt al 60 jaar deel uit van het verhaal van Nijmegen. Het is zeker interessant om een kijkje te nemen in Wijkcentrum Hatert.

Overigens herdenken wij in Nijmegen elk jaar ook de Indische en niet-Indische slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de strijd om de onafhankelijkheid van Indonesië. Deze drukbezochte herdenking is op 15 augustus, samen met het Platform Indische Organisaties Nijmegen.