Recht om te leren

In mijn agenda stond deze week een burgemeesterstaak die voor velen onbekend zal zijn: de beëdiging van leerplichtambtenaren. Deze medewerkers van de gemeente zijn namelijk officiële buitengewoon opsporingsambtenaren; zij handhaven de Leerplichtwet. 

Kinderen gaan in ons land naar school vanaf hun 5e jaar totdat zij een diploma (startkwalificatie) hebben, of tot zij 18 worden. Er zijn regels (en uitzonderingen) wanneer je wel en niet naar school moet en daar moeten leerlingen en ouders zich aan houden. Het is natuurlijk niet de bedoeling om een weekje te spijbelen, omdat vliegtickets goedkoper zijn buiten de schoolvakanties. Scholen zijn verplicht het te melden als leerlingen zonder geldige reden niet op school komen. Van een paar keer te laat en beginnend spijbelgedrag, tot volledige schoolweigering, of thuiszitten doordat er geen passend onderwijs of geschikte zorg is.

Als ik zo teruglees wat ik hiervoor schreef, klinkt leerplicht bijna als straf: ‘handhaven’, ‘moeten’, ‘verplicht’. Terwijl het juist een groot en belangrijk recht is dat alle kinderen een opleiding krijgen. Dat is niet overal ter wereld vanzelfsprekend. Het wil echter ook niet zeggen dat dat hier voor elk kind vanzelf gaat. 

Ook in Nijmegen is er een aantal kinderen en jongeren dat niet staat ingeschreven bij een school, of verzuimt om serieuze redenen. Bij verzuim kan de leerplichtambtenaar in beeld komen om te onderzoeken wat er aan de hand is en met betrokkenen te kijken naar oplossingen. Het is schrijnend als kinderen en jongeren thuis zitten omdat er geen onderwijs is dat bij hen past, bijvoorbeeld vanwege hun beperking. Want naar school gaan is niet alleen les krijgen. Het is ook waardevolle levenservaring opdoen. Omgaan met anderen, succes en falen ervaren, plezier hebben, je plek vinden in de maatschappij.

Ik vind het net zo schrijnend als jongeren ergens gedurende hun schoolcarrière uitvallen. Want er zijn maar weinig tieners die ‘zomaar’ stoppen met school. Daarmee bedoel ik dat er vaak bredere problematiek achter schuil gaat. Denk aan afwezige ouders, verslaving, psychische problemen: er kan van alles spelen. En schooluitval kan leiden tot langdurige maatschappelijke uitval. Rondhangen (en overlast veroorzaken) op straat. Geen werk, geen inkomen. Soms afglijden in criminaliteit. En daarmee is schoolverzuim een maatschappelijk vraagstuk, waarbij we zo vroeg mogelijk een helpende hand bieden. 

Onze leerplichtambtenaren staan daarom niet alleen in contact met het kind of de jongere, de ouders/verzorgers en school, maar ook met hulp- en zorgverleners. En als de leerplicht voorbij is, laten we jongeren niet zomaar los. Er is een Doorstroompunt dat jongeren tussen 18 en 23 jaar die erover denken om te stoppen met school, (gratis) kan begeleiden om alsnog stappen te zetten richting een diploma, En als dat niet lukt, naar werk of dagbesteding. Elk kind heeft het recht om te leren, en recht op ondersteuning daarbij.