‘Anders dan gedacht’ stelt vertrouwde ideeën over Romeinse tijd ter discussie
AlgemeenNIJMEGEN - Witte mannen uit Rome die vooral oorlog voeren. Een ondoordringbare grens die Romeinen en Germanen van elkaar scheidt. Rijk gedekte tafels en villa’s die beschaving en vooruitgang brachten. Veel van wat we denken te weten over de Romeinen is gevormd door schoolplaten, kunst, films en verhalen die generaties lang zijn doorgegeven. Maar klopt dat beeld nog wel?
In ‘Anders dan gedacht’ presenteert Valkhof Museum negen nieuwe inzichten uit het onderzoeksproject Constructing the Limes, die vertrouwde ideeën over de Romeinse tijd ter discussie stellen. ‘Anders dan gedacht’ is van 3 september tot en met 22 november te zien in Valkhof Museum in Nijmegen.
De tentoonstelling heeft een bijzondere vorm: in de publiek toegankelijke ruimtes van het museum leiden verschillende stations bezoekers langs de nieuwe inzichten. Dit spoor door het museum mondt uit in een grote tentoonstellingszaal vol archeologische vondsten.
Nieuwe blik op de Limes
Binnen Constructing the Limes werken onderzoekers uit verschillende vakgebieden samen, waaronder archeologie, cultuurgeschiedenis, genetica en politieke geografie. Ook amateurarcheologen leveren met hun vondsten, kennis en ervaring een belangrijke bijdrage. Door nieuwe technieken te combineren met bestaande en nieuwe archeologische gegevens ontstaat een steeds gedetailleerder beeld van het leven rond de Neder-Germaanse Limes.
Zo blijkt de Limes veel minder ondoordringbaar dan lang werd gedacht. Met digitale technieken zoals LiDAR zijn ten noorden van de Rijn sporen van tijdelijke Romeinse legerkampen ontdekt. Romeinse soldaten trokken dus wel degelijk voorbij de grens, onder meer voor patrouilles, het zoeken naar grondstoffen en contacten met de lokale bevolking.
Ook het beeld van de mensen die hier leefden wordt bijgesteld. Onderzoek naar een Romeins grafveld bij Valkenburg laat zien dat mensen uit uiteenlopende regio’s hier samenkwamen. Zo wees DNA-onderzoek uit dat een daar begraven dertienjarige jongen uit Estland kwam.
Juist alledaagse vondsten kunnen veel vertellen. Een Romeinse bakstenen tegel met ingekraste tekst bevat bijvoorbeeld een administratieve notitie met een datum en een productieaantal van 616 bakstenen. Zulke aantekeningen hielpen om bij te houden hoeveel stenen op een dag werden gemaakt. Het object laat zien dat het leven langs de Limes niet alleen uit strijd bestond: er werd ook gebouwd en gewerkt.
‘Anders dan gedacht’ gaat niet alleen over nieuwe archeologische kennis, maar ook over de manier waarop beelden van het verleden ontstaan.
Dat is bijvoorbeeld te zien in het zeventiende-eeuwse schilderij ‘Het verbond tussen Bataven en Romeinen’. Daarop worden Bataven en Romeinen als gelijkwaardige bondgenoten afgebeeld. Dat paste bij het Nederland van de zeventiende eeuw, waarin de Bataven werden omarmd als voorbeeld van een moedig en vrijheidslievend volk. Eerder zijn zij door Romeinse auteurs juist als ‘barbaren’ aangeduid.
‘Anders dan gedacht’ laat zien dat ons beeld van de geschiedenis voortdurend verandert: door nieuwe vondsten en technieken, maar ook door de vragen die we vanuit onze eigen tijd aan het verleden stellen. Voor meer informatie kijk op www.valkhofmuseum.nl.
