Wandkleed over slavernijverleden groeit in Valkhof Museum

NIJMEGEN – Midden in het Valkhof Museum wordt momenteel gewerkt aan een bijzonder wandkleed dat het slavernijverleden van Gelderland verbeeldt. Bezoekers kunnen niet alleen kijken maar ook zelf meewerken aan het kunstwerk. “Juist die combinatie van maken en praten zorgt voor open gesprekken over een onderwerp dat vaak beladen is.”

Door Sam Wouters 

Het kleed is onderdeel van het project ‘Draden van ons Nederlandse Slavernijverleden’ – Editie Gelderland. In totaal wordt op zeven locaties verspreid over Gelderland een stuk van vijf meter gemaakt. Samen vormen die delen een 35 meter lang doek dat het slavernijverleden in de provincie verbeeldt. Het Valkhof Museum werkt aan het middelste deel. Tot eind augustus wordt er elke woensdag en zaterdag aan gewerkt. Mensen kunnen zich via de website van het museum aanmelden om mee te doen.

Puzzel

Gemiddeld schuiven zes tot zeven deelnemers per keer aan om met punchnaalden stukjes te vullen. Anderen haken katoenballen die later in het ontwerp worden verwerkt. “Het is net een puzzel”, zegt museumdocent Lot Benjamins, die alles begeleidt. “De kleuren, de richting van de steken. Het moet precies kloppen, zodat het straks één geheel vormt.”

Deelnemers komen niet alleen om iets te maken, maar ook voor het samenzijn. Sommigen keren terug om hun eigen deel af te maken. “Wat het bijzonder maakt”, zegt Benjamins, “is dat mensen onder het werken op een heel natuurlijke manier met elkaar praten over het slavernijverleden. Dat gebeurt niet zomaar als je alleen kijkt, door mee te doen ontstaat er verbinding.”

Het onderwerp van het kleed komt van beeldend kunstenaar en theatermaker Richard Kofi, die vaker werkt met thema’s als koloniale geschiedenis en gedeeld verleden. Voor dit project liet hij zich inspireren door het werk van techno-collectief Drexciya, een mythe waarin kinderen van overboord gegooide zwangere vrouwen als zeemeerminnen onder water worden geboren om de slavernij te vernietigen.

“Het is een mythisch antwoord op een rauw historisch feit”, vertelt Kofi. “Mensen werden overboord gegooid als zij economisch ‘waardeloos’ geacht werden. Maar in deze mythe keren ze terug, niet als slachtoffers, maar als krachtige voorouders. Ze veranderen de zee van een plek van pijn in een bron van kracht.”

Panoramapresentatie in voorbereiding

In december moet het hele wandkleed klaar zijn. Er is nog geen vaste expositielocatie, maar het streven is om het als een panorama tentoon te stellen, waarbij de kijker letterlijk omringt wordt door het verhaal.

Kofi hoopt dat het werk mensen uitnodigt om op een open manier naar het slavernijverleden te kijken. “Ik wil laten zien dat het niet alleen gaat over pijn en schuld, maar ook over kracht en verbeelding”, zegt hij. “Het is een manier om mensen, ook als ze er zelf geen directe band mee hebben, te helpen zich in het verhaal te verplaatsen.”

Hij waardeert de inzet van de deelnemers enorm. “Ze stoppen er zoveel tijd en aandacht in. Daardoor krijgt het kleed niet alleen vorm, maar ook extra betekenis.”