Verhalen uit het verleden

In deze column heb ik u al eerder verteld dat ik een paar jaar geleden op vakantie in Suriname, in Museum Bakkie op een voormalige plantage hoorde over een kunstwerk dat zich in ons eigen Valkhof Museum bevond. De gemeente Nijmegen bleek door een schenking eigenaar te zijn van dit diorama, een ‘kijkkast’ met taferelen van een plantage. 

De eigenaresse van Museum Bakkie is in Nederland geboren. Haar betovergrootvader was een tot slaaf gemaakte op de koffieplantage Kerkshoven. Zij woont nu in Suriname en maakt nu met haar partner de geschiedenis van de plantages in het gebied in hun museum zichtbaar.

Het diorama laat die koffieplantage zien, vol in bedrijf, bijna een romantisch beeld. Met wat wij nu weten over die slavernijperiode, het geweld en de onderdrukking, is het onvoorstelbaar dat dit toen een soort pronkstuk was voor de Nederlandse eigenaren. Wij allen beseften dat het diorama een rol zou moeten spelen in het vertellen over de gezamenlijke geschiedenis van Nederland en Suriname. Een hoogwaardig replica van het diorama wordt nu permanent in de collectie van Museum Bakkie opgenomen. Zondag is de opening van de tentoonstelling in Suriname, waar ik namens het gemeentebestuur een toespraak zal houden.

Het is belangrijk dat de verhalen over het leed dat deze mensen is aangedaan, en wat dat betekent voor de wereld van nu, aandacht krijgen. Exposities als deze tonen de moeilijke gezamenlijke geschiedenis van onze landen, maar bieden ons ook een kans om hier samen over te praten en van te leren. Ook de inwoners van Nijmegen krijgen deze kans, omdat het Valkhof Museum in 2025 ook een expositie rond het diorama start.

Ook voor duizenden Nijmegenaren is het slavernijverleden onderdeel van hun persoonlijke geschiedenis. Daarom vind ik het als burgemeester van groot belang voor de toekomst van onze diverse samenleving, dat er onderzoek naar de koloniale geschiedenis gedaan wordt. We hebben samen de verantwoordelijkheid om deze verhalen aan het licht te brengen. Voor de mensen van toen, en voor de generaties van nu en na ons. 

Zo wordt momenteel onderzocht welke rol het Nijmeegse gemeentebestuur heeft gespeeld in het slavernijverleden. In onze stad denkt een groep inwoners onder de naam Stemmen uit Nijmegen samen met ons na, hoe we dat gesprek over verleden en toekomst in Nijmegen met elkaar vormgeven. De expositie van dit diorama in Suriname zorgt er mede voor dat praten over slavernij niet beperkt blijft tot gespreksbijeenkomsten in Nederland, maar dat we actief bijdragen aan bewustwording en een Trans-Atlantische band.

Dit weekend staat het verhaal van deze plantage centraal. Met deze expositie is weer een stap gezet die de mensen van toen recht doet, en die bezoekers van nu een completer beeld van Suriname en de geschiedenis geeft. Een mooi en belangrijk initiatief.