Geen smartphones voor de jeugd

Het is een heikel onderwerp: mogen kinderen een smartphone? Wie mij langer kent, zal niet verbaasd zijn dat ik ‘tegen’ ben: geen smartphone, geen social media.

Sinds de opkomst ervan begin deze eeuw ben ik kritisch op communicatie in een tekstbericht van (toen) 140 tekens. De mogelijkheden zijn sindsdien fors uitgebreid, maar het wantrouwen richting menselijk contact dat zich beperkt tot online uitwisseling van letters en beelden is gebleven. Persoonlijk heb ik me er (behalve Whatsapp en Signal) nooit aan overgeleverd. Onderaan de streep zorgen social media vooral voor ellende.

Ik begrijp natuurlijk het dilemma. De leefwereld van jongeren en ook veel volwassenen speelt zich grotendeels online af: samen gamen, appgroepjes voor contact met vrienden, het sportteam of klasgenoten. En smartphones zijn nuttig voor school, creatieve expressie en om informatie op te zoeken.

Maar ik zie vooral risico’s. Velen weten nauwelijks wat we online tegenkomen. Online pesten en buitensluiten is dagelijkse realiteit, ook onder klasgenoten en binnen vriendengroepen. Sluwe algoritmes schotelen ons eenzijdige en ook onjuiste informatie voor. Cybercriminelen liggen op de loer, drugs en vapes zijn eenvoudig te koop, ongepaste en verontrustende beelden komen voorbij.

De puberteit is een kwetsbare periode, waarin je ontdekt wie je bent en hormonen lichaam en geest beïnvloeden. Dat is lastig genoeg zónder onrealistische beelden hoe anderen (zeker influencers) leven, wat ze eten, hoe ze eruit zien en zich gedragen, bijvoorbeeld in man-vrouwverhoudingen. Jezelf daarmee vergelijken maakt onzeker, geeft stress en een lager zelfbeeld. Laat staan angst, depressie of erger.

Daarnaast is constant op een scherm zitten voor iedereen slecht: voor de ogen, de lichaamshouding, het is verslavend, tijdverspillend. Je vergeet alles om je heen, komt minder buiten, bent minder in beweging en minder écht onder de mensen. Niet voor niks kan de jeugd tegenwoordig minder goed in levenden lijve een praatje gaande houden. Gevolgen op lange termijn, bijvoorbeeld voor het brein, kennen we nog niet eens. En laten we eerlijk zijn: niet alleen jongeren hebben hier last van. Ook veel volwassenen ondervinden gevolgen. Het is zorgwekkend.

De kritiek neemt gelukkig grotere vorm aan. De Amerikaanse psycholoog Jonathan Haidt onderbouwde het wat mij betreft overtuigend in zijn boek ‘Generatie Angststoornis’. Onder invloed van dit boek en andere feiten heeft Australië, als eerste land ter wereld, een socialmediaverbod onder de 16 jaar. Het Nederlandse coalitieakkoord streeft naar een minimumleeftijd van 15. Onlangs riepen ouders, organisaties, scholen, kinderopvang en de gemeente Arnhem op om kinderen tot 16 jaar weg te houden van social media. Ik deel die hartenkreet.

Op veel Nijmeegse scholen blijft de telefoon al ‘thuis of in de kluis’. Natuurlijk moeten ook socialmediabedrijven en overheden hun rol pakken. Laten we zelf het goede voorbeeld geven. Waarom niet een ‘Dry Social Media Summer’ dit jaar?

Correctie: in de vorige column stond per abuis dat het jubileum van wijkcentrum Titus Brandsma gevierd werd met bewoners van Hees. Dat moest zijn: bewoners van Oud-West.