Gebroeders Van Lymborch

Misschien heeft u nog nooit gehoord van de Nijmeegse broers Van Lymborch. U zult in deze column lezen waarom ik denk dat dat jammer is. Want het is hoog tijd dat deze Nijmegenaren uit de Middeleeuwen meer bekendheid krijgen in onze stad, Nederland en daarbuiten. 

De stichting Maelwael van Lymborch zet zich daar al langere tijd voor in. De broers Herman, Paul en Johan van Lymborch worden samen met hun oom Johan Maelwael namelijk door kunstkenners gezien als de grondleggers van de Nederlandse schilderkunst. Hun werk past in het rijtje van Mona Lisa’s en Nachtwachten.

Dit jaar, 2025, is uitgeroepen tot het Gebroeders Van Lymborchjaar om meer aandacht aan hun schilderkunst te geven. Er is sinds vorig weekend namelijk een bijzondere tentoonstelling van hun werk in het Franse museum Condé in Chantilly. De gemeente heeft financieel bijgedragen aan onderzoek naar en restauratie van een belangrijk manuscript van de gebroeders, de ‘Très Riches Heures’. Samen met de wethouder Erfgoed en een aantal andere Nijmeegse gasten was ik bij de drukbezochte opening.

Voor wie de broers en hun werk niet kent: zij groeiden eind 14e eeuw op in een artistieke familie met een atelier aan de Burchtstraat. Op jonge leeftijd vertrokken ze naar Frankrijk om te schilderen aan het Franse hof. Geen grote doeken zoals de Nachtwacht, maar detailrijke miniaturen, die uiteindelijk in boekvorm verschenen. Hun beroemdste werk, de Très Riches Heures du duc de Berry, is een met kleurrijke miniatuurillustraties versierd getijdenboek. Het werd gemaakt voor de rijke hertog van Berry, bestemd voor godsdienstbeleving. Hun werk was bijzonder omdat het, toen voor het eerst, ook dagelijkse taferelen liet zien. Je ziet talloze kleine ‘verhaaltjes’ in de illustraties, personages zijn in hun omgeving geplaatst.

Net zo uniek als hun schilderkunst vond ik de opening van de tentoonstelling. Tegen de sfeervolle achtergrond van het kasteel van Chantilly hielden ‘re-enactors’ een optocht met paarden en mensen in Middeleeuwse kledij, waar ook 80 Nijmeegse vrijwilligers voor waren afgereisd. De gebroeders, de hertog en geschilderde scènes kwamen zo tot leven. 

Het is ook echt een bijzondere gelegenheid. Het kwetsbare oude getijdenboek verlaat normaal gesproken nooit de kluis van het kasteel, maar is nu vanwege de restauratie pagina voor pagina ontbonden. Zo kan het grote publiek deze zomer elk ‘maandblad’ uit het boek apart bewonderen. Net als andere kunstwerken van hun hand, die tot de collectie van musea in bijvoorbeeld Parijs en New York behoren. Ik kan u verzekeren: een aanrader, de reis waard.

Maar mocht u Chantilly te ver weg vinden: in onze eigen Burchtstraat kunt u kennismaken met de broers en hun werk door het Maelwael Van Lymborch Huis te bezoeken. Of één van de activiteiten en exposities die in dit Gebroeders Van Lymborchjaar georganiseerd worden.