Slavernijverleden

Twee jaar geleden ontvingen wethouder Daemen en ik van een groep Nijmegenaren de oproep om het slavernijverleden van Nijmegen ‘te erkennen, herkennen en te verkennen hoe dit een plek kan krijgen in de Nijmeegse samenleving’. In het afgelopen jaar hebben onderzoekers van de Radboud Universiteit in onze opdracht onderzocht in hoeverre het stadsbestuur van Nijmegen in de koloniale periode betrokkenheid had bij slavernij.

Nederlanders verhandelden vanaf de 17e eeuw, tot de afschaffing van de slavernij in 1863, mensen van kleur uit Afrika en Oost-Indië. Tot slaaf gemaakte mensen hadden zwaar werk op plantages, in mijnen en in huishoudens. Zij werden mishandeld en velen verloren het leven. 

Witte mensen, ook Nederlanders en Nijmegenaren, verdienden veel geld aan de handel in mensen en koloniale producten. Dat lijkt lang geleden, maar de gevolgen van deze tijd werken door in het heden. In deze wereld is de positie van mensen van kleur nog lang niet altijd gelijkwaardig en is er sprake van racisme en discriminatie.

 Nijmegen wil een stad zijn waar iedereen zich veilig en erkend voelt en gelijkwaardig is. Om onze samenleving en onze medemensen beter te begrijpen, denk ik dat we samen de verantwoordelijkheid hebben om de verhalen van de mensen van toen aan het licht te brengen. En die geschiedschrijving is nog niet compleet. 

Daarom vindt ons gemeentebestuur het belangrijk, voor de toekomst van onze diverse samenleving, dat wij onze bouwsteen bijdragen met dit onderzoek naar onze voorgangers, de stadsbestuurders van toen. Maar ook dit is nog niet het volledige verhaal van het slavernijverleden van Nijmegen, of van alle Nijmegenaren. Misschien wilt u ook wel onderzoeken hoe uw persoonlijke geschiedenis eruit ziet. Daarbij kan ons Regionaal Archief hulp bieden. 

Wij weten nu dat wrede daden voor eigen gewin onderdeel waren van een breed geaccepteerd systeem, waar Nijmegen ook deel van uitmaakte. Koloniale slavernij was direct en indirect verweven met het Nijmeegse stadsbestuur en de economie. Stadsbestuurders hebben slavernij medemogelijk gemaakt, in stand gehouden en ervan geprofiteerd. Zij hadden destijds een bijzondere bestuurlijke machtspositie, als belangrijkste stad van een invloedrijk gewest, en door de ligging aan de Waal. Ook al vond dit plaats in de tijdsgeest van toen, met wat wij weten maakt dat het niet minder verdrietig, pijnlijk en afschuwelijk.

U kunt dit onderzoek (en een kortere publiekssamenvatting ervan) nalezen via onze website nijmegen.nl/nieuws. De komende maanden laten we de resultaten op ons inwerken en gaan we hierover in gesprek met u, met mensen in de stad. Die bijeenkomsten gaan wij nog organiseren. Het heeft tijd nodig om een betekenisvol, gedragen vervolg aan het onderzoek te geven. Ik nodig u van harte uit om mee te praten over wat wij als stad nodig hebben om in de toekomst samen verder te kunnen in verbondenheid.