Open brief Protestantse Gemeenten inzake Gaza

NIJMEGEN - In een gezamenlijke brief verzoeken de Protestantse Gemeenten in Nijmegen, Groesbeek en Heumen de Generale Synode (hoofdbestuur) van de landelijke Protestantse Kerk in Nederland (PKN) met een standpunt te komen over ‘de onmenselijke situatie in de Gazastrook’. “Een situatie waarin onschuldige burgers en kinderen telkens op drift raken, moeten zien te overleven in een steeds smaller wordende woonstrook, honger lijden, en waar al veel slachtoffers zijn gevallen.”  

“Er is al eerder - in elk geval door de kerkelijke gemeente Nijmegen – de landelijk PKN gevraagd met een reactie te komen en niet langer te zwijgen. Het resultaat was toen en nog steeds dat er gezwegen wordt. De leden van de drie lokale protestantse kerken vinden dit onbegrijpelijk. Des te schrijnender de leefsituatie in de Gazastrook wordt, des te heviger wordt het grote zwijgen van de landelijke kerk ervaren. Dat publiekelijk zwijgen en wegkijken – want zo wordt het in feite gezien – bestempelen de drie lokale kerkgemeenten als ‘ongehoord’. “Dat kan en mag toch niet langer?”

“De kerkgemeenten in Nijmegen, Groesbeek en Heumen willen zich in gezamenlijkheid wél laten horen en zoeken dan ook de publiciteit. De protestantse kerk wil staan voor barmhartigheid, compassie en bekommernis om de medemens, maar dit moet – zeker rondom Gaza – luid en duidelijk worden uitgedragen en gepraktiseerd. Doe je dat niet, dan “zullen we daar later veel wroeging over gaan krijgen”, aldus de drie protestantse kerken in hun brief. Behalve Gaza wordt ook de situatie op de Westelijke Jordaanoever aan de orde gesteld.  

Behalve ‘de brief op poten’ willen de drie partners begin oktober ook een gezamenlijke gespreksavond organiseren om een helder geluid te laten horen dat de oorlog moet stoppen en de twee volken elkaar levensruimte moeten gunnen. “Daarvoor zullen enkele sprekers van ‘buiten’ worden uitgenodigd en zullen bezoekers de gelegenheid krijgen om met de sprekers/forumleden en met elkaar in discussie te gaan. Op die avond zullen ook belangstellenden van buiten de kerkgemeenschappen welkom zijn.”  

“De drie kerkgemeenschappen hopen dat hun brief de landelijke PKN eindelijk beweegt om met een reactie te komen en haar invloed daar waar het effectief is aan te wenden. Die reactie zal dan ongetwijfeld genuanceerd en afgewogen zijn, maar de lokale kerken vinden dat dit mag. Immers, de landelijke PKN kent verschillende stromingen – van orthodox tot en met vrijzinnig – en die richtingen verschillen in opvatting nogal van elkaar daar waar het gaat om de historische banden met het volk van Israël. Maar in elk geval kan zwijgen niet langer!” 

----------------------------------------

OPEN BRIEF

Geachte leden van de Classicale Vergadering,

Hoe langer de oorlogssituatie in Gaza duurt, des te ongemakkelijker het gevoel wordt bij de leden van de Protestantse Gemeenten van Nijmegen, Groesbeek en Heumen. Een gevoel dat een mix vormt van woede, onbegrip, machteloosheid en eentje van diepe bekommernis met de onschuldige burgers en kinderen; mensen die geen schuld kan worden aangerekend met hetgeen de terreurorganisatie Hamas heeft aangericht en wat zij nog steeds doet.

De toestand in Gaza valt de kerkenraden, net als bij steeds meer gemeenteleden, in onze drie gemeenten zwaar te moede. De beelden op tv en de dagelijkse artikelen in de kranten worden met de dag hartverscheurender, zeker als beelden worden getoond van de toedracht op en rond die paar voedseluitgiftepunten. Beelden van kinderen die tussen volwassenen door met een uitgestoken arm en een pannetje hopen dat hún pannetje gevuld wordt met iets uit de gaarkeukens snijden dwars door de ziel.

Die situatie wordt bewust en doordacht gecreëerd. Dit is niet het gevolg van een of andere natuurramp – het is bedacht en georkestreerd. Deze situatie MOET STOPPEN. De strijdende partijen zullen bereid moeten zijn om tafel te gaan, met als doel een oplossing te realiseren voor de langere termijn. Diplomatie en een bereidheid bij beide kampen om water bij de wijn te doen, zullen de enige middelen zijn om uiteindelijk te kunnen komen tot een menswaardig ‘naast elkaar samenleven’.

Ons (demissionair) kabinet heeft nu enige stappen gezet richting Israëlische regering, net als veel van de ons omringende landen. Een goede zaak, die echter nog véél verder moet gaan.

Beseffend dat de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) op diplomatiek vlak niet een rol is toebedeeld, kan zij als landelijk instituut naar onze mening binnen haar netwerk van interreligieuze relaties, en vooral richting Joodse gemeenschap(pen) in Nederland en Israël haar invloed wel degelijk doen laten gelden. Maar helaas, tot nu toe zwijgt de PKN. En dit zwijgen wordt met de dag onbegrijpelijker en zelfs schrijnender.

Al begin vorig jaar heeft de Protestantse Gemeente Nijmegen (PGN) over het leed dat onschuldige burgers in de Gazastrook werd aangedaan een statement afgegeven aan het adres van de Generale Synode en uw Classicale Vergadering. Daarbij werd aangegeven dat de PGN zeker ook oog heeft voor wat Hamas het Israëlische volk heeft aangedaan op 7 oktober 2023. Uiteraard is ook dat afschuwelijk. De PGN heeft toen aangegeven dat de Israëlische regering echter niet meer proportioneel handelde als reactie op die verschrikkelijke gebeurtenis. Helaas is de Synode, noch uw Classis niet inhoudelijk ingegaan op die brief. De PGN was hierover bijzonder teleurgesteld en kon niet goed bevatten dat er binnen de meerdere vergaderingen van de PKN geen blijk kwam van enige mate van barmhartigheid, bekommernis en kompassie jegens de onschuldige Palestijnen, die op dat moment ook al een ondraaglijk leed ondergingen. Slechts een ‘groot zwijgen’ was het resultaat.

De situatie van ondraaglijk, zelfs onmenselijk lijden is intussen alleen nog maar erger geworden.

Onze drie Protestantse Gemeenten vinden een langer zwijgen onverteerbaar geworden. Een zwijgen dat zelfs gevoelens oproept van ‘wegkijken’. Juist uit overwegingen van barmhartigheid, bekommernis en kompassie mág niet langer gezwegen worden, mag niet worden weggekeken. Want, wat zal de wroeging hevig zijn als we later beseffen dat we met z’n allen (ook de westerse landen om ons heen, de ‘vrienden’ van Israël) hebben weggekeken en zijn blijven zwijgen. Er kan en mag toch geen volk geëlimineerd worden! De PKN en óók wij als drie lokale PKN-gemeenten mogen niet langer niets van ons laten horen. Ook ‘vrienden’ moeten elkaar de waarheid kunnen zeggen, móéten dat zelfs om op een eerlijke manier vrienden te kunnen blijven. Dat moet ook kunnen binnen de ‘onopgeefbare relatie’ met het Joodse volk.

De PGN is voornemens om samen met de buurgemeenten een gespreksavond te gaan organiseren. Steeds meer gemeenteleden willen namelijk op die wijze hun hart luchten en blijk geven van bekommernis met de onschuldige, mateloos lijdende mensen in Gaza.

En in dat licht bezien verzoeken de Protestantse Gemeenten van Nijmegen, Groesbeek en Heumen de Classicale Vergadering dringend – en wat de PGN betreft voor een tweede maal – er bij de Generale Synode op aan te dringen iets te laten horen; iets dat weergeeft hoe de PKN over de situatie denkt en van daaruit haar invloed aanwendt waar dit effectief kan zijn.

Onze drie kerkelijke gemeenten verzoeken dan ook uw Classicale Vergadering om er bij de Generale Synode op aan te dringen deze zwaarwegender kwestie zo spoedig mogelijk te agenderen en daarna met een uitspraak te komen over de situatie in Gaza. Onze gemeenten en veel andere kerken binnen de PKN verwachten dat zo langzamerhand. Wij verwijzen hierbij naar de advertentie/oproep en het artikel ter zake in Dagblad Trouw van vrijdag 15 augustus jongstleden.

Intussen blijven wij allen bidden voor stopzetting van de gruwelijkheden zowel in Gaza als op de westelijke Jordaanoever.

Met vriendelijk groet,

namens de Protestantse Gemeente te Nijmegen, B. de Gooyert, preses G. Hoek, scriba

namens de Protestantse Gemeente te Groesbeek, mw. H. Smit, preses mw. M. Veenstra scriba

namens de Protestantse Gemeente te Heumen, W. Buijzert, preses G. Schoonderbeek, scriba