80 jaar na Operatie Market Garden

In september 1944, 80 jaar terug, werd onze stad bevrijd door de geallieerden in ‘operatie Market Garden’. Hoewel de oorlog daarna nog maanden voortduurde, en Nijmegen het zwaar te verduren kreeg als frontstad, was dit een doorslaggevende stap richting de bevrijding van Nederland in mei 1945. Deze maand, en op meer momenten in 2024 en 2025, organiseren we bijzondere activiteiten in onze stad en de regio om de Tweede Wereldoorlog te herdenken, maar ook om onze vrijheid te vieren.

Uit de media kunt u nog weleens de indruk krijgen dat operatie Market Garden zich vooral afspeelde op de Ginkelse Hei en rond Arnhem, maar ook Nijmegen speelde een belangrijke rol in de opmars van de geallieerden richting Duitsland. 

Zo staken 260 Amerikaanse soldaten op 20 september 1944 onder vijandelijk vuur in kleine bootjes de Waal over om de Waalbrug en spoorbrug te veroveren op de bezetter. Slechts 13 boten haalden de overkant en er waren die dag vele gewonden en 48 doden te betreuren. Ter herinnering gaan op onze brug De Oversteek elke dag bij zonsondergang 48 paar lichten aan, op het tempo van een trage mars waarop veteranen dagelijks meelopen.

Herdenken is belangrijk, ook 80 jaar na dato nog. Of liever gezegd: júist 80 jaar later, want feitenkennis en verhalen over wat de Tweede Wereldoorlog met de mensen in ons land heeft gedaan, moeten we doorgegeven aan nieuwe generaties. Zeker nu steeds minder mensen die de oorlog meemaakten, nog zelf over hun ervaringen kunnen vertellen. We moeten ervan blijven leren om discriminatie, haat en uitsluiting in de toekomst te voorkomen. 

En het maakt ons bewust hoe bijzonder het is dat we nu al 80 jaar in vrijheid leven. De impact van de Tweede Wereldoorlog op de mensen van toen, maar ook op hun kinderen en kleinkinderen, mag niet worden vergeten of onderschat. Vele duizenden kwamen hier om door bombardementen en ander oorlogsgeweld. Ook aan de andere kant van de grens vielen veel burgerslachtoffers. Mensen verloren hun dierbaren, bezittingen en raakten door angst, pijn en verdriet voor altijd beschadigd.

Komende maand staan we daarom samen stil bij 80 jaar Market Garden. Iedereen, jong en oud, kan in onze stad en regio deelnemen aan herdenkingsbijeenkomsten, gesprekken, vieringen en activiteiten, te vinden op de website intonijmegen.com/80jaarvrijheid.

U kunt als toeschouwer aanwezig zijn maar ik hoop vooral dat u meedoet. Zo is er een Sunset March waarin u kunt meelopen, vrijheidsfestival Peace by Peace en wordt de Waaloversteek nagespeeld met historische legervoertuigen en een kampement. U bent ok welkom bij de herdenking van de Waaloversteek op 19 september op begraafplaats Jonkerbos en 20 september op de Oosterhoutsedijk, met vertegenwoordigers van Nederlandse, Amerikaanse en Britse overheid en militairen. Ik hoop op waardige herdenkingen van het oorlogsleed en bijzondere momenten waarop we samen 80 jaar vrijheid vieren.