Verantwoordelijkheid nemen

Afgelopen week maakte minister-president Schoof kabinetsplannen voor een strenger asielbeleid bekend. Op zich waren die niet heel nieuw voor degenen die het hoofdlijnenakkoord en regeerprogramma hebben gelezen. Eerlijk gezegd vind ik dat er na 4 maanden regeren wel eens echte duidelijkheid op het thema asiel en migratie mag komen. De brief van de premier bestaat wederom uit voornemens en wensen. Die wensen kan ik deels begrijpen. De behoefte aan een betere regulering van de vluchtelingenstroom naar Europa en Nederland wordt door velen gevoeld.

Maar ik heb ook zorgen. En ten aanzien van twee voornemens heb ik zelfs grote bedenkingen. Het gaat niet alleen om minder mensen toelaten die gevlucht zijn vanwege oorlog. Er bestaan sinds de jaren ’50 ook afspraken binnen de landen in de Verenigde Naties over de verdeling van vluchtelingen die in hun thuisland ernstig vervolgd worden vanwege hun afkomst, godsdienst, seksuele voorkeur of politieke overtuiging. Nederland vangt op basis van die afspraken jaarlijks 500 mensen op. Het kabinet wil dat verlagen naar 200. Dus voor slechts 300 minder mensen, op al die miljoenen inwoners van Nederland, staat ons land toe dat mensenrechten op ernstige wijze worden aangetast? Zo wil het kabinet bij gezinshereniging ook anders kijken naar mensen die wel of niet getrouwd zijn. Er zijn heel veel Nederlanders die al vele jaren samenwonen, maar niet getrouwd zijn. Ziet onze regering hen dan ook als ‘anders’?

Voor gemeenten, die steeds meer verantwoordelijkheid hebben gekregen op het vlak van asiel en integratie, is er ook onzekerheid. Sommige wetten en geldende afspraken staan op losse schroeven totdat de Tweede en Eerste Kamer zich over de nieuwe plannen gebogen hebben. Dat kan nog wel even duren. Bovendien zijn de plannen nog niet helemaal uitgewerkt. Gemeenten hoeven straks misschien niet meer voor een verplicht aantal statushouders een woning te regelen. Maar die mensen zijn hier al, ze mogen ook blijven. Waar moeten ze dan wonen? Er is nu al een tekort aan plekken in azc’s en noodopvanglocaties. Ook de Spreidingswet vervalt wellicht. Maar waar krijgen nieuwe vluchtelingen die nog wel naar ons land mogen komen, dan onderdak? Zeker nu de minister geen kleinschalige opvanglocaties meer wil, omdat die duur zijn, zullen steden en dorpen niet in de rij staan om grote opvanglocaties voor lange tijd aan te bieden.

In alle onduidelijkheid en onzekerheid heeft ons college deze week een visie (met uitvoeringsprogramma) vastgesteld op hoe we willen omgaan met de verschillende groepen vluchtelingen in Nijmegen: van (nood)opvang voor vluchtelingen, Oekraïense ontheemden en ongedocumenteerden, tot huisvesting en inburgering voor statushouders. De gemeenteraad gaat daar nog over besluiten. De uitvoering van onze visie kan misschien nog wijzigen als de landelijke financiering ook verandert. Duidelijk is wel: de gemeente Nijmegen loopt niet weg voor haar verantwoordelijkheid om mensen in nood op humane manier bescherming en opvang te bieden.