Geleerde lessen

Misschien weet u nog dat er in 2023 een vluchtelingenopvang op de Winkelsteeg was. Daar verbleven ruim een jaar lang 1200 vluchtelingen van 37 nationaliteiten. Veel opvanglocaties worden gerund door het COA, maar deze hadden wij als gemeente zelf georganiseerd om de drukte bij het aanmeldcentrum in Ter Apel op te vangen. 

In krap twee maanden tijd is de locatie ingericht en geopend, zonder dat we daarvoor een uitvoeringsplan hadden. We hebben geleerd door te doen, en dat heeft ons veel kennis opgeleverd die we nu alsnog in een naslagwerk hebben beschreven, te vinden op nijmegen.nl/opvangvluchtelingen. We hebben ervaren wat succesfactoren zijn voor menswaardige opvang zonder overlast voor de omgeving, en wat een andere keer beter kan. Deze geleerde lessen zijn interessant voor andere gemeenten, organisaties die bij vluchtelingenopvang betrokken zijn, en wellicht voor u, als kijkje achter de schermen.

U leest hierin hoe ons college besluiten neemt, met welke uitgangspunten we de opvang inrichten, welke zorg nodig is, wat medewerkers moeten doen en kunnen. Maar uit onze ervaring blijkt als grootste succesfactor: aandacht voor de behoeften van bewoners. En een betrokken team van professionele en vrijwillige medewerkers. 

Zo is het voor het welzijn van de vaak getraumatiseerde vluchtelingen nodig dat er op zo’n drukke locatie ook stille plekken en privacy zijn, zeker voor gezinnen. Dat er voor ieder wat wils aan activiteiten georganiseerd wordt, want verveling leidt tot onrust en ontevredenheid (wat zou kunnen uitmonden in overlast buiten de locatie). Dat bewoners met al hun vragen en zorgen terecht kunnen bij woonbegeleiders en dat die hun omstandigheden, cultuur en behoeften begrijpen. Zo is eten bijvoorbeeld belangrijk. 

Als gemeente kun je met een eigen opvanglocatie meer maatwerk leveren dan als landelijke overheid. Waar het COA met vele azc’s werkt met aanbestede grote contracten, konden wij met vergelijkbare budgetten bijvoorbeeld inkopen wat bewoners graag eten. Sommigen hielpen met koken of andere werkzaamheden. Dit soort kleine dingen geven mensen het gevoel dat ze gezien worden, dat ze kunnen bijdragen, en dat brengt niet alleen rust, maar ook hoop en een bestaansreden.

Onze nieuwe tijdelijke gemeentelijke vluchtelingenopvang Koudenhoek in Nijmegen-Noord is ruim een half jaar open. Ook hier zien we dat onze aanpak werkt. We vroegen buurtbewoners wat zij van de opvang in hun omgeving vinden. Wij kregen tientallen reacties terug: allemaal positief. Omwonenden vertelden geen overlast te ervaren. Zo ongeveer het enige dat zij ervan merken, is dat de bewoners van de opvang wel eens door de buurt wandelen, hen vriendelijk groeten en dat sommigen van hen helpen de buurt schoon te houden. Een mooi compliment. Ik wou dat mensen die angstig, bezorgd of boos zijn over plannen voor een vluchtelingenopvang in hun dorp of stad, naar onze ervaringen luisteren. Want met zorgvuldigheid, aandacht en een open houding komen we in Nijmegen samen heel ver.