Herdenking Waaloversteek

Velen denken dat de bevrijding van de Tweede Wereldoorlog op 5 mei 1945 plaats vond. Dat geldt inderdaad voor ons land, maar Nijmegen werd eigenlijk al maanden eerder bevrijd: op 20 september 1944. Het geweld in Nijmegen was echter niet voorbij: Nijmegen lag nog maandenlang aan de frontlinie. Bij gevechten op straat en beschietingen werd de stad nog verder beschadigd en waren nog vele gewonden en doden te betreuren.

In september 1944 startten de geallieerden ‘Operatie Market Garden’, een groot land- en luchtoffensief waarbij zij via Nederland door wilden stoten naar Duitsland. Daarvoor moest een aantal bruggen worden veroverd in onze regio. Dit weekend herdenken wij de Waaloversteek, onderdeel van deze operatie, omdat Nijmegen zijn bevrijding hieraan te danken heeft.

Voor wie het verhaal hierachter niet kent: 82 jaar geleden staken jonge Amerikaanse soldaten van de 82e Airborne divisie met kleine bootjes de snelstromende Waal over, op klaarlichte dag onder vijandelijk vuur. Een vrijwel onmogelijke missie.

Zij bereikten toch de noordoever, met als doel de Waalbrug en spoorbrug in handen te krijgen. Maar die middag verloren 48 soldaten daarbij het leven. Ik blijf dat indrukwekkend vinden, als ik daar aan de Waal sta. Deze soldaten, de meeste nog jong en aan het begin van hun leven, zo ver van huis, hebben hun leven die dag voor ons opgeofferd. Dankzij hen en vele anderen leven wij hier nu al 82 jaar in vrede en vrijheid. De herdenking van de Waaloversteek vindt op 20 september om 14.00 uur plaats op de Oosterhoutsedijk.

We herdenken samen met onder andere vertegenwoordigers van de Amerikaanse, Britse en ook Duitse overheid. Ook de dochter van generaal Gavin, die de Amerikaanse troepen bij de oversteek leidde, is aanwezig.

Naast toespraken en kransleggingen treden leerlingen van basisschool De Oversteek op. De school is naar deze gebeurtenis vernoemd en heeft het monument op de dijk geadopteerd. Ik vind dat deze samenkomst elk jaar weer een indrukwekkende en ontroerende brug slaat tussen toen en nu. U bent hierbij van harte welkom.

De dag ervoor is er een herdenking op de militaire begraafplaats Jonkerbos. Daar liggen onder meer Britse, Canadese, Australische en Nieuw-Zeelandse soldaten, die omkwamen bij gevechten in en rond Nijmegen.

Als prachtig eerbetoon worden in de herdenkingsweek bij ruim 1.000 graven portretten geplaatst. Zo krijgen onze bevrijders letterlijk een gezicht. Helaas is dat niet voor elk graf mogelijk. Het komt na al die jaren nog steeds voor dat er een naam kan worden gekoppeld aan een anoniem graf. Belangrijk, want we mogen nooit vergeten dat al deze soldaten mensen waren zoals u en ik. Met ouders, vrienden, een gezin en dromen over een toekomst, waar de oorlog abrupt een einde aan heeft gemaakt. Zij verdienen respect en dankbaarheid.