(A)Sociale media

Revolutionair nieuws uit Australië: daar wordt social mediagebruik voor kinderen tot 16 jaar verboden. Of dat nu echt haalbaar blijkt, of veel effect zal hebben of niet: ik ben vóór. Het gaat om de oproep die erachter schuilt. Ik zeg al langer dat sociale media zowel jongeren als volwassenen negatief beïnvloeden. Daarom heb ik ook bewust geen enkel account, als een van de weinigen tegenwoordig. 

Sociale media lijken soms wel het Wilde Westen, waar de beschaving ophoudt. Van achter het telefoon- of beeldscherm reageren mensen op berichten zonder rekening te houden met de gevoelens van anderen. Maar ik maak me ook zorgen over hoe snel mensen wat zij lezen voor waarheid aannemen. In kranten en op radio en tv krijg je een breder beeld van de ontwikkelingen in de wereld, dan in je tijdlijn op Facebook, waar algoritmen op basis van je interesses bepalen wat je te zien krijgt. Dat versterkt alleen maar de polarisatie die er toch al is in de samenleving. Ik maak me daar zorgen over. De jeugd die uren per dag doorbrengt op YouTube en TikTok, ziet vooral mooie mensen met perfecte levens en hoe je makkelijk rijk wordt. Dat geeft geen realistisch beeld van de werkelijkheid, met allerlei psychische en sociale gevolgen van dien.

Nepnieuws is moeilijk van echt te onderscheiden. Je weet vaak niet wie erachter zit, met welk doel. Daardoor laten ook volwassenen zich soms makkelijk gek maken. Dat zagen we pas nog, toen dreigende berichten opdoken met een vuurwapen en de namen van een aantal Nijmeegse scholen. Die gingen meteen in groten getale rond onder de jeugd. Niemand die zich blijkbaar beseft dat het verspreiden strafbaar is en grote maatschappelijke gevolgen heeft. 

De politie neemt uiteraard elk signaal van dreiging met geweld serieus. Maar toen politie en schoolbesturen vervolgens aan ouders en leerlingen meldden dat de lessen doorgingen, werd dat bericht minder serieus genomen dan de geknutselde berichten op sociale media. Ouders hielden massaal hun kinderen een of twee dagen thuis. Ik vind dat zorgelijk en wil daarover graag in gesprek met scholen en ouders. Want dit gaat vaker voorkomen. Hoe doen we dat samen een volgende keer beter?

Influencers op sociale media worden eerder vertrouwd dan erkende autoriteiten. Dat zien we op meer terreinen, met allerlei gevolgen voor de samenleving. Dat is risicovol, zeker voor de jeugd die nog van alles te leren heeft. 

En ja, natuurlijk zie ik ook dat sociale media kansen bieden. Zeker als het gaat om verbinding tussen mensen, overal ter wereld. En het maakt het makkelijker om betrokken te blijven bij alles wat er speelt. Zo komen wij als gemeente ook laagdrempeliger met inwoners in contact en krijgen we sneller een beeld van wat er leeft in de samenleving. Er is ook verschil tussen het ene sociale medium en het andere. Maar ik pleit wel voor een meer kritische houding van volwassenen en regels om het Wilde Westen beschaving bij te brengen.